Blog

  • Prawnicy Lawyer Line

    DLACZEGO WARTO PRZEKSZTAŁCIĆ SPÓŁKĘ Z O.O. W SPÓŁKĘ Z O.O. KOMANDYTOWĄ?


    Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa to w istocie typowa spółka komandytowa o pewnych specyficznych cechach. Nie stanowi ona zatem żadnego osobnego rodzaju spółki. Jako spółka komandytowa zaliczana jest do spółek osobowych prawa handlowego z czym wiążą się określone implikacje prawne. Podstawową cechą tych spółek jest brak osobowości prawnej. Jednakże w art. 8 Kodeksu spółek handlowych (dalej: k.s.h.) przyznano im zdolność prawną i zdolność sądową. Z cywilistycznego punktu widzenia handlowe spółki osobowe są odrębnymi od wspólników podmiotami prawa, kwalifikowanymi jako jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej, którym przepis ustawy przyznaje zdolność prawną, o których mowa w art. 33(1) k.c. Zostały one zatem zaliczone do trzeciej kategorii podmiotów prawa, obok osób fizycznych i prawnych (niekiedy w piśmiennictwie nazywanej tzw. ułomnymi osobami prawnymi). 

    Spółka komandytowa posiada własny majątek, który stanowią wkłady wniesione przez wspólników oraz wszelkie mienie nabyte w trakcie istnienia spółki (art. 28 w zw. z art. 103 k.s.h.). Przyznanie spółce zdolności prawnej oraz zdolności sądowej w praktyce oznacza, iż nabywa ona prawa we własnym imieniu, rozporządza własnym majątkiem, może być właścicielem nieruchomości wpisanym do księgi wieczystej, natomiast w postępowaniu cywilnym występuje jako odrębna od wspólników strona procesowa. 

    Zgodnie z definicją wyrażoną w art. 102 k.s.h. spółka komandytowa prowadzi przedsiębiorstwo pod własną firmą. Prowadzenie przedsiębiorstwa pod własną firmą należy natomiast rozpatrywać przez pryzmat przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, w myśl której przedsiębiorca prowadzi we własnym imieniu działalność gospodarczą rozumianą jako działalność zarobkową, wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły (art. 2 i art. 4 ust. 1u.s.d.g). Najistotniejszą cechą charakterystyczną spółek komandytowych jest występowanie dwóch grup wspólników o zróżnicowanym statusie prawnym. Jeden ze wspólników zwany komplementariuszem odpowiada za zobowiązania spółki komandytowej bez ograniczeń, natomiast drugi zwany komandytariuszem odpowiada w sposób ograniczony tj. tylko do wysokości sumy komandytowej. Poza różnym zakresem odpowiedzialności, cechą wyróżniającą wspólników tej spółki jest również stopień ich bezpośredniego zaangażowania w proces prowadzenia wspólnego przedsiębiorstwa. Zasadniczo bowiem komplementariusz aktywnie uczestniczy w prowadzeniu spraw spółki oraz ma prawo jej reprezentowania (stąd często określa się go jako inwestora aktywnego), z kolei uczestnictwo komandytariusza w spółce może się ograniczać jedynie do wniesienia wkładu i odpowiedzialności za zobowiązani spółki do wysokości sumy komandytowej (dlatego też określa się go jako inwestora pasywnego). Ponadto obie grupy wspólników mają zróżnicowaną sytuację prawną w zakresie rodzaju wnoszonych do spółki wkładów, jak również wpływu owych wkładów na ukształtowanie pozycji danego wspólnika w spółce.   

    Na czym w istocie polega specyfika zastosowania konstrukcji spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej?

    Jak już była o tym mowa powyżej, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa to specyficzna spółka komandytowa, a więc odnoszą się do niej wszystkie uwagi dotyczące spółki komandytowej. W doktrynie podkreśla się, iż spółka komandytowa może przybrać bardziej kapitałowy charakter, kiedy komplementariuszem stanie się osoba prawna. Taki model spółki jest rozpowszechniony w Niemczech, gdzie popularne są spółki komandytowe z udziałem spółki z o.o. jako komplementariusza (GmbH & Co. KG). W tej sytuacji zarząd spółki z o.o. przejmuje faktycznie zarządzanie spółką komandytową, ponieważ w obrocie występuje jako organ osoby prawnej, będącej komplementariuszem. W zależności od okoliczności konkretnego przypadku mogą powstać określone powiązania pomiędzy: komplementariuszami, komandytariuszami, spółką z o.o. i jej wspólnikami. Będzie to miało miejsce w sytuacji, gdy wspólnicy spółki z o.o. będą komandytariuszami spółki komandytowej, której komplementariuszem  jest ta spółka z o.o. Ze względu na jurydyczną odrębność spółek i ich wspólników komandytariusze mogą być wspólnikami spółki będącej komplementariuszem. W konsekwencji uznaje się dopuszczalność utworzenia spółki komandytowej przez osobę fizyczną i jednoosobową spółkę z o.o., w której ta osoba fizyczna jest jedynym wspólnikiem.  Innymi słowy spółka z o.o. spółka komandytowa może być zawarta między spółką z o.o. a jej wspólnikiem.  

    Konstrukcja spółki z o.o. spółki komandytowej jest w Polsce coraz bardziej popularna, bowiem łączy ona zalety spółki z o.o. oraz spółki komandytowej. Z jednej strony, umożliwia ograniczenie odpowiedzialności komplementariusza do masy majątkowej spółki z o.o., a także ograniczenie (a w określonych przypadkach nawet całkowite wyłączenie) odpowiedzialności osobistej wspólników (komandytariuszy). Zgodnie z k.s.h. komandytariusz nie odpowiada za zobowiązania spółki swoim majątkiem osobistym powyżej kwoty oznaczonej w umowie spółki komandytowej jako suma komandytowa. Jest on przy tym wolny od odpowiedzialności w granicach wkładu rzeczywiście wniesionego do spółki (art. 112 k.s.h.). Zakres osobistej odpowiedzialności komandytariusza za zobowiązania spółki ustala się zatem poprzez odjęcie od sumy komandytowej wartości wkładu rzeczywiście wniesionego przez komandytariusza. W praktyce oznacza to, że odpowiedzialność osobista komandytariusza powstaje jedynie wówczas, gdy wkład nie został w ogóle wniesiony, lub gdy wniesiono wkład o niższej wartości niż suma komandytowa. Przykładowo więc określając w umowie sumę komandytową na 5.000,00 zł i wnosząc wkład takiej wartości osoba fizyczna nie odpowiada w ogóle.

    Wyłączenie odpowiedzialności obejmuje zarówno zobowiązania o charakterze cywilnoprawnym jak i publicznoprawnym spółki komandytowej. Zgodnie bowiem z art. 115 ordynacji podatkowej za zaległości podatkowe spółki komandytowej odpowiedzialność ponosi wyłącznie komplementariusz. W konsekwencji pozycja osób fizycznych, które są komandytariuszami w takiej spółce, pod względem odpowiedzialności za zobowiązania spółki, jest identyczna jak pozycja wspólników w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością.

    Z drugiej zaś strony konstrukcja spółki z o.o. spółki komandytowej pozwala na uniknięcie tzw. podwójnego opodatkowania występującego w przypadku spółki z o.o. (która jako spółka kapitałowa posiada osobowość prawną). Polega ono na tym, że wspólnicy spółki z o.o. odprowadzają najpierw podatek dochodowy od osób prawnych od całego dochodu wypracowanego przez spółkę (CIT), a następnie podatek dochodowy od dywidendy wypłaconej wspólnikom (PIT). Natomiast spółka komandytowa jako spółka osobowa jest transparentna w kwestii podatków dochodowych, gdyż podatnikami tych podatków są wspólnicy, a nie spółka.

    Istotą tej konstrukcji prawnej jest możliwość oderwania udziału w zysku od wysokości wnoszonego wkładu. W konsekwencji nie ma przeszkód, by spółka z o.o., która ma zostać komplementariuszem wniosła do spółki wkład o wartości 99% wszystkich wnoszonych wkładów i jednocześnie uczestniczyła w zysku spółki komandytowej na poziomie 1% (komandytariusze będą mieli wówczas udział w zysku na poziomie 99%). Na skutek takiej konstrukcji podwójnym opodatkowaniem zostanie objęty tylko 1% zysku tj. zysk wspólnika będącego spółką z o.o. Zyski wypłacane spółce z o.o. przeznaczane są na koszty obsługi spółki z o.o., w szczególności na wynagrodzenia dla członków zarządu spółki z o.o.

    Jak zatem przekształcić spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w spółkę z o.o. komandytową?

    W pierwszej kolejności należy niestety utworzyć nową spółkę z o.o. (która będzie następnie komplementariuszem w spółce komandytowej) przez osoby, które staną się później komandytariuszami. Wskutek założenia spółki z o.o. powstaje odrębna osoba prawna, będąca podmiotem niezależnym od wspólników, którzy objęli w niej udziały. Przedmiotem działalności tej spółki z o.o. będzie natomiast zarządzanie spółką komandytową. Oznacza to, iż w obrocie będą funkcjonowały dwie spółki: z o.o. i komandytowa, przy czym pierwsza z nich jest wspólnikiem drugiej. Następnie dopiero dokonujemy przekształcenia spółki z o.o. (tzw. spółka przekształcana) w spółkę komandytową (tzw. spółka przekształcona) zgodnie z przepisami kodeksu spółek handlowych. Innymi słowy: nasza istniejąca w obrocie spółka z o.o. (podmiot A) przekształcana jest w spółkę komandytową (podmiot B). Natomiast, żeby skorzystać z zalet konstrukcji spółki z o.o. spółki komandytowej konieczne jest utworzenie nowej spółki z o.o. (podmiot C), która będzie komplementariuszem w przekształconej spółce komandytowej (B). Na skutek przekształcenia spółka z o.o. (podmiot A) zostaje wykreślona z KRS, a w obrocie funkcjonują podmioty B i C. Procedura przekształcania spółek uregulowana została w przepisach art. 551-570 oraz art. 575-576 k.s.h. Jest ona dość skomplikowana, odbywa się pod nadzorem sądu rejestrowego i obejmuje m.in.: sporządzenie planu przekształcenia spółki wraz z załącznikami oraz opinią biegłego rewidenta; powzięcie uchwały o przekształceniu spółki; zawarcie umowy spółki. Zwieńczeniem tego procesu jest uzyskanie wpisu do KRS przez spółkę komandytową jako spółkę przekształconą. Sąd rejestrowy z urzędu wykreśla jednocześnie spółkę przekształcaną tj. spółkę z o.o. W konsekwencji przeprowadzenie procedury przekształcenia w obrocie zamiast dotychczasowej spółki z o.o. funkcjonować będzie spółka komandytowa. Spółka ta będzie kontynuatorką wykreślonej z KRS spółki z o.o. Zgodnie z art. 553 k.s.h. spółce komandytowej przysługiwać będą wszystkie prawa i obowiązki spółki z o.o. Spółka przekształcona pozostanie podmiotem w szczególności zezwoleń, koncesji oraz ulg, które zostały przyznane spółce przed jej przekształceniem, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji albo ulgi stanowi inaczej. Istotnym walorem takiego przekształcenia jest więc zachowanie ciągłości działalności spółki dzięki zapewnionej w kodeksie zasadzie kontynuacji. Wspólnicy spółki z o.o. uczestniczący w przekształceniu staną się z dniem przekształcenia wspólnikami spółki komandytowej. 

    Firma spółki przekształconej

    Firma oznacza nazwę, pod którą przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą lub zawodową, tj. występuje w stosunkach obrotu. Kwestię firmy przekształconej spółki komandytowej regulują art. 104 i 554 k.s.h. oraz przepisy prawa firmowego, znajdujące się w Kodeksie cywilnym. W myśl art. 104 § 3 k.s.h. jeżeli komplementariuszem jest osoba prawna, firma spółki komandytowej powinna zawierać pełne brzmienie firmy (nazwy) tej osoby prawnej z dodatkowym oznaczeniem „spółka komandytowa”. W naszym przypadku konieczne będzie zatem umieszczenie pełnej nazwy spółki z o.o. (chodzi o nowoutworzoną spółkę z o.o. będącą komplementariuszem w przekształconej spółce komandytowej), stąd właśnie nieco skomplikowane określenie omawianej konstrukcji prawnej tj. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa. 

    Zgodnie z art. 43(7) zd. 2 k.c. w razie przekształcenia osoby prawnej można zachować jej dotychczasową firmę z wyjątkiem określenia wskazującego formę prawną osoby prawnej. To samo dotyczy przekształcenia spółki osobowej. Przepis ten stanowi realizację zasady ciągłości (kontynuacji) firmy, a konieczność zmiany dodatku wskazującego formę prawną jest przejawem zasady prawdziwości firmy. W związku z powyższym, w przypadku przekształcenia spółki kapitałowej w spółkę osobową, należy dopuścić zachowanie nazwy zawarte w firmie spółki kapitałowej, czy też innych dodatków, pamiętając jednak o obowiązku wynikającym z art. 104 § 3 k.s.h. (czyli dodatkowym zamieszczeniu pełnego brzmienia firmy osoby prawnej będącej komplementariuszem). 

    Pamiętać trzeba również o treści art. 554 k.s.h., zgodnie z którym, gdy zmiana brzmienia firmy dokonywana w związku z przekształceniem nie polega tylko na zmianie dodatkowego oznaczenia wskazującego na charakter spółki, spółka przekształcona ma obowiązek podawania w nawiasie dawnej firmy obok nowej firmy z dodaniem wyrazu „dawniej”, przez okres co najmniej roku od dnia przekształcenia. 

    Czy warto zatem przekształcić spółkę z o.o. w spółkę z o.o. komandytową?

    Trudno jednoznacznie odpowiedzieć na to pytanie. Wszystko zależy bowiem od konkretnego stanu faktycznego. Z pewnością spółka komandytowa z udziałem spółki z o.o. jako komplementariusza stanowi interesującą alternatywę dla spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, głównie z uwagi na  niższe opodatkowanie dochodów, przy równoczesnym zminimalizowaniu odpowiedzialności wspólników. Zastanawiając się nad przyjęciem proponowanej konstrukcji prawnej warto jednak wziąć również pod uwagę związane z nią dodatkowe koszty i utrudnienia. Największym obciążeniem jest niewątpliwie konieczność ponoszenia kosztów utrzymania dwóch podmiotów tj. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (komplementariusza) oraz spółki komandytowej. Chodzi przede wszystkim o podwójne koszty zgłoszeń dokonywanych do rejestru przedsiębiorców KRS oraz koszty związane z prowadzeniem dwóch pełnych księgowości. Po drugie, analizowana forma prowadzenia działalności nie przyniesie korzyści jeśli zysk osiągany przez spółkę ma być przede wszystkim inwestowany, a nie przeznaczany do podziału między wspólników. Po trzecie, warto pamiętać także o tym, iż wspólnicy spółki komandytowej podlegają regulacjom ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, co implikuje obowiązek płacenia przez wspólników składek ZUS na takich samych zasadach, jak osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą (w tym także obowiązkowej składki ubezpieczenia zdrowotnego).

        


    Wróć do bloga

Top

Kontakt

LAWYER LINE Sp. z o.o.

ul. Działowa 16/55

61-747 Poznań

kancelaria@lawyerline.pl

+48 577 138 800